MED ÇEŞİTLERİ: TABİÎ (ASLÎ) MED VE FER’î MED

a. Medd-i Tabiî (Tabiî Med / Aslî Med)

Bir harften sonra med harflerinden (elif, vav, ye) birisi gelir de sebeb-i medden bir şey bulunmazsa tabii med olur ve bir elif miktarı uzatılması vacip olur: قَالَ , اَعُوذُ , نَعِيمٌ

Medd-i tabiîden sonra cezimli veya şeddeli harf gelip ayrı kelimelerde bulunurlarsa, medd-i tabiînin hükmü kalkar ve uzatılmadan okunur:بَيَّنَّا الْآيَاتِ , اَطِيعُوا الَّلهَ

b. Medd-i Fer’î (Fer’î Med)

Med harfinden sonra sebeb-i medden birisi gelirse medd-i fer’i olur ve bir elif miktarından fazla (2, 3 veya 4 elif miktarı) uzatılır. Bu uzatma bazen vacip, bazen ise caiz olur. Kuran’da bir eliften fazla uzatılan yerlerin üstüne dalgalı çizgi işareti vardır.

Sebeb-i Med: Tabii meddi, bir elif miktarından daha çok uzatma sebebi olup hemze (ا ء) ve sükûn (-ْ) olmak üzere iki tanedir.

Fer’i Med Çeşitleri

i. Medd-i Muttasıl

Med harfinden sonra aynı kelimede sebeb-i medden küçük hemzenin bitişik olarak gelmesine denir: جَاءَ , سُوءَ , جِيئَ  . Hükmü: En az iki elif miktarı uzatılması vaciptir, efdali ise dört elif uzatmaktır. Not: Medd-i muttasıl üzerinde durulduğunda son kelime olan küçük hemze cezimli olarak okunduğundan medd-i arız gibi olmaktadır. Ancak medd-i muttasıl, medd-i arızdan daha kuvvetli olduğu için, burası yine medd-i muttasıl olur: عَلَى اسْتِحْيَاءٍ

ii. Medd-i Munfasıl

Med harfinden sonra ayrı kelimede sebeb-i medden büyük hemzenin gelmesine denir:

, اِنِّى اَخَافُ , تُوبُوا اِلَى الَّلهِ يَآ اَيُّها . Med harfleri bazen takdiri olurlar: , بِهِ اِلَّا عِنْدَهُ اِلَّاُ . Hükmü: Bir eliften fazla uzatılması caizdir.

iii. Medd-i Lâzım

Med harfinden sonra aynı kelimede, sebeb-i medden lâzimî sükunun gelmesine denir:

وَلَا الضَّاْلِلينَ وَلَا الضَّالِّينَ ← ,يس ← يَاسِينْ . Hükmü: 4 elif miktarı uzatılması vaciptir.

iv. Medd-i Ârız

Med harfinden sonra aynı kelimede ârızî sükun gelemsine denir:

يَعْلَمُونَ ← يَعْلَمُونْ نَسْتَعِينُ ← نَسْتَعِينْ , . Hükmü: Bir eliften fazla uzatılması caizdir.

v. Medd-i Lîn

Bir kelimede lîn harfinden sonra sebeb-i medden arizi veya lazimi sükûnun bulunmasına denir. Lîn harfleri: Kendinden öncesi üstünlü olan cezimli vav ile ye’dir:  خَوْفْ , صَيْفْ. Hükmü: Lîn harfinden sonra ârızî sükûn gelirse, bir eliften fazla uzatılması caiz olur. Lîn harfinden sonra lâzım sükûn gelirse, dört elif miktarı uzatılması vaciptir ve bunun Kuran’daki tek örneği, Meryem 19/1, s. 306’de geçer: كهيعص (“ayn” kelimesinde).

vi. Manevi Sebeplere Göre Olan Medler

Allah’a tazim (hürmet) kastıyla fazla uzatma: Dua, istiğâse (yardım isteme) ve kelime-i tevhitteki “Allâh” lafzını 1 elif miktarından fazla uzatmak caizdir, efdali 3 elif miktarı uzatmaktır:

اَلَّلهُ , بِالَّلهِ , لَا اِلَهَ اِلَّا الَّلهُ

Allah’ı, noksanlık, çirkin ve kötü şeylerden tenzih (uzak ve beri saymak) kastıyla fazla uzatma: La-i tebriye (Allah’ı noksan sıfatlardan münezzeh kılma) ile bir şey nefyedildiğinde bir elif miktarından fazla uzatmak caizdir, efdali üç elif miktarı uzatmaktır:

لَا اِلَهَ اِلَّا الَّلهُ لَا رَيْبَ فِيهِ , لَا شَرِيكَ لَهُ ,

Bir yanıt bırakın

Yorum yapmak için giriş yapmış olmalısınız.