Mevzu ve sahih hadislerden seçmeler bu kategoride yer alır.

Üç Aylarla İlgili Hadisler

Üç Aylarla İlgili Hadisler

Üç aylar ile ilgili meşhur hadislerin bir kısmının incelemesini yaptık.İncelemeyi yaptığım kitapların çoğunu sizler için taradım.Bu aylarda gerek Tv olsun gerek kürsüdekiler olsun, pek çok yolla bazı sözleri, hadis gibi anlatmaktadır.Hadislerin sahih olanları olduğu gibi zayıf ve uydurma (mevzu) olanları da vardır.Bu bağlamda bir kaç hadisin sıhhatiyle ilgili araştırma yaptık.Dikkat etmeniz gereken şey ise hadislerin sıhhatinin göreceli olduğudur.

 

لا تقولوا رمضان فإن رمضان اسم الله، ولكن قولوا شهر رمضان
’’Ramazan demeyin,Ramazan ayı deyin çünkü Ramazan,Allah’ın ismidir.’’


Şevkani , Oruç kitabının 2. , genel olarak ise 251.hadisi olarak yukarıda Arapçasını ve tercümesini verdiğimiz hadise yer verir.Kitabın dipnotlarına baktığımızda dipnot 1’de hadisin munkatı’ olduğuna değinildiğini , 2 numaralı hadiste de ’’şüphesiz mevzudur.’ denildiğini görmekteyiz.(1)


Bu sayfada ise Zerkeşi’nin oruç kitabı bölümünde 570.hadis olarak yukarıda tercüme ve Arapçasını verdiğimiz hadise değindiğini görmekteyiz.570.hadisin dipnotuna baktığımızda bu hadisle ilgili olarak extra bilgi bulabileceğimiz kaynakları görmekteyiz.Mevzuat,2,187 ; el Leali’l Mesuna,2,97;Tenzihu’ş Şeria (İbn Arrak),2,153;İbn Adiy’in el Kamil fi Zuafai’r Rical’i,7,53..(2)


İbn Cevzi bu hadise oruç kitabı bölümünde yer vermiş ve ’’Bu hadis mevzudur,aslı yoktur.’’ demiştir.İlgili kitapta Yahya b. Muin’in ’isnaduhu leyse bi şey’in’’ dediği yani ’’Onun isnadının bir değeri olmadığı’’ ifade edilmiştir.Ardından yazar,hiç kimsenin ’’Ramazan’’ kelimesini , Allah’ın isimleri arasında zikretmediğini ve ’’Ramazan’’ kelimesi ile Allah’a isim vermenin icma’ deliliyle caiz olmadığını ifade eder.(3)

صوم شهر رمضان مُعلق بين السماء والأرض لا يرفع إلا بزكاة الفطر
’’Ramazan orucu, sadaka-i fıtır verilinceye kadar sema ile arz arasında askıdadır.’’


Elbani,bu hadis için zayıf der.Münavi’nin kendi şerhi’nde bu hadisin zayıflık sebebini beyan ettiğini ve şöyle dediğini ifade eder :’İbn Cevzi , el Vahiyat’ta bu hadis için sahih değil çünkü senette Muhammet b.el Basri var ve o meçhul ravidir.’(4)

صُومُوا تَصِحُّوا
’’ Oruç tutun,sıhhat bulun.’’

Şevkani genel hadis sıralamasında 259. hadis olarak bu metne değinir ve Sağani’nin bu hadis için ’’uydurma’’ ,Muhtasar’da ise zayıf dediğini ifade eder.(5)


Elbani bu hadis için , zayıf der.Taberani’nin Evsat’ta ,Ebu Nuaym’ın Tıb’ta bu hadisi tahriç ettiğini belirtir.Ardından İraki’nin Tahric-i İhya’da (3,75) ’’ Ebu Nuaym’ın Tıbbu’n Nebevi’de ve Taberani’nin Evsat’ta bu hadisi zayıf senetle rivayet ettiğini etmiştir.’’ diye yazdığını ifade eder…(6)

اللهم بارك لنا في رجب وشعبان وبلغنا رمضان
Okunuşu : “Allahumme barik lena fi recebe ve şa’ban ve belliğna ramazan.”
Manası :”Allah’ım! Recep ve Şaban aylarını bizim için mübarek kıl ve bizi Ramazan ayına ulaştır.”

Hadisin isnadında iki illet var.Senette geçen iki ravinin zayıf olduğu söylenmiştir;
1- زائدة بن أبي الرقاد / (Zaide b. Ebi Rakkad) : Metruktur.Ebu Bekr Bezzar,Ebu Bekir Beyhaki,Ebu Cafer Ukayli,İbn Hibban,Nesai,Buhari,İbn Hacer el Eskalani (Takrib)
2- زياد بن عبد الله / (Ziyad Nemeyri) : Zayıftır.Ebu Davut Sicistani,Zehebi,Darekutni,İbn Hacer el Eskalani (Takrib) Kaynakların geneli bu düşüncededir.(7)

فضل شهر رجب على الشهور كفضل القرآن على سائر الكلام، وفضل شهر شعبان على الشهور كفضلي على سائر الأنبياء، وفضل شهر رمضان على الشهور كفضل الله على سائر العباد
“Recep ayının diğer aylar üzerine fazileti, Kur’ân-ı Kerimin diğer kitaplar üzerine üstünlüğü gibidir. Şaban’ın diğer aylar üzerine üstünlüğü, benim diğer peygamberler üzerine fazlım gibidir. Ramazan’ın diğer aylar üzerine fazileti, Allah Teala’nın, yarattığı varlıklar üzerine fazlı gibidir.”


Acluni bu hadis için ’’İbn Hacer’in Tebyini’l Aceb’te dediği gibi , bu hadis uydurmadır.’’ der.(8)


Aliyyül Kari , İbn Hacer’in bu hadis için ’’ Mevzu/asılsız/uydurma dediğini ifade eder.(9)

رجب شهر الله ، وشعبان شهري ، ورمضان شهر أمتي
“Recep, Allah’ın ayıdır. Şaban, benim ayımdır. Ramazan, ümmetimin ayıdır.”


Elbani bu hadis için zayıf demiştir.(10)

Cerh-Tadil :
Fezailu Şehr-i Receb adlı kitaptaki hadisin senet irdelemesi :

I.     محمد بن أبي سليم (Ubeydullah b.Ahmet b. Yakub el mukri el Maruf biibni’l Bevvab): Meçhul ravidir.
II.     قاسم بن أحمد بن العباس بن عبد الله (Kasım ibn Ahmet b. Abbas el Şamiy): Meçhul ravidir.
III.     علي بن حسن بن مساور (Ali b. Hasen b. Müsavir) : Meçhul ravidir.
IV.     زهير بن حرب بن شداد (Ebu Heyseme) : Sikalığı sabittir. (Sağlam/güvenilir ravidir.) Bak. İbn Hacer el Askalani,Takrib;İbn Hibban,el Sikat
V.     عبد الغفور بن عبد العزيز بن سعيد (Abdul Ğafur Ebu Sabbah) : Metruktur.Bak.Ebu Cafer Ukayli,el Zuafa
VI.     عبد العزيز بن سعيد (Abdul Aziz b. Seidi’ş Şamiy) : Meçhul ravidir.
Sonuç : İsnat yönünden zayıftır.

Beyhaki’nin şuabu’l İman adlı kitabı için Cerh-Tadil :

I.     محمد بن عبد الله بن حمدويه بن نعيم بن الحكم (Ebu Abdullah hafız) : Sika ve hafızdır.
II.     خلف بن محمد بن إسماعيل (Half b. Muhammet el Kerabisi) : Makbul ravidir.
III.     مكي بن خلف (Mekki b. Halef) : Meçhul ravidir.
IV.     نصر بن حسين (Nasr b. Hüseyn) : Meçhul ravidir.
V.     إسحاق بن حمزة بن يوسف بن فروخ (İshak b. Hamza) :Hasendir.Bak.İbn Ebi Hatim el Razi,el Cerh ve Ta’dil
VI.     عيسى بن موسى (İsa Neccar) : İlim ehli, bu kişi hakkında farklı şeyler söylemiştir.İbn Hacer Takrib’te ’’Tedellüs’’ kelimesini kullanmıştır.Beyhaki zayıf derken,Müslim b. Haccac el Nisaburi makbul demiştir.
VII.     سفيان بن سعيد بن مسروق بن حمزة بن حبيب بن موهبة بن نصر بن ثعلبة بن ملكان بن ثور (İbn Ebi Süfyan,Meşhur ismi Süfyanı Sevri’dir.) : Hafız ve hüccettir.Ebu Hatim el Razi bu kişi için,Fakih,hafız,zahid,Irak ehlinin imamı demiştir.Hakim Müstedrek’te,İbn Hacer de Takrib’te bu kişi için aynı sözleri kullanmıştır.
VIII.     غالب بن عبيد الله (Ğalib b.Ubeydullah) : Cürcani ,Ebu Hatim el Razi,Ömer b.Şahin,münker demiştir.Ebu Nuaym el Esbehan el Zuafa’da bu kişi için münker demiştir.
IX.     عطاء بن أسلم (Ata,çoğu kitapta görüşleri yer alır.) : Hüccettir ve büyük şan sahibidir.İbn Hibban el Sikat’ta bu kişi için Tabiilerdendir,fakihtir,ilim ve vera’ ve fazilet sahibidir,der.Ebu Hanife ise ondan daha faziletli birisini görmedim der.İbn Hacer ise Takrib’te Sikadır,fakihtir,çok faziletli alimdir,der.
X.     عائشة بنت أبي بكر الصديق (Aişe bint Ebi Bekr el Siddik/Hz.Ebu Bekir’in kızı Ümmül Müminin Hz.Aişe):İbn Hacer el Askalani Takrib adlı kitabında ’ Müminlerin annesidir.Kadınların mutlak fakihidir.
Sonuç : İsnat yönünden zayıftır.

Recep ayının Allah’ın ayı olduğunu ifade eden başka bir söz daha vardır;

خِيرَةُ اللَّهِ مِنَ الشُّهُورِ شَهْرُ رَجَبٍ   وَهُوَ شَهْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ عَظَّمَ شَهْرَ رَجَبٍ فَقَدْ عَظَّمَ أَمْرَ اللَّهِ   وَمَنْ عَظَّمَ أَمْرَ اللَّهِ أَدْخَلَهُ جَنَّاتِ النَّعِيمِ   وَأَوْجَبَ لَهُ رِضْوَانَهُ الأَكْبَرَ   وَشَعْبَانُ شَهْرِي فَمَنْ عَظَّمَ شَهْرَ شَعْبَانَ فَقَدْ عَظَّمَ أَمْرِي وَمَنْ عَظَّمَ أَمْرِي كُنْتُ لَهُ فَرَطًا وَذُخْرًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشَهْرُ رَمَضَانَ شَهْرُ أُمَّتِي فَمَنْ عَظَّمَ شَهْرَ رَمَضَانَ وَعَظَّمَ حُرْمَتَهُ وَلَمْ يَنْتَهِكْهُ وَصَامَ نَهَارَهُ وَقَامَ لَيْلَهُ وَحَفِظَ جَوَارِحَهُ خَرَجَ مِنْ رَمَضَانَ وَلَيْسَ عَلَيْهِ ذَنْبٌ يَطْلُبُهُ اللَّهُ بِهِ
’’Aylardan Allah tealanın seçtiği ay,Recep ayıdır.O, Allah tealanın seçtiği aydır…’’ (Beyhaki,Şuabul iman,hadis numarası : 3813)


Beyhaki’de geçen bu hadis için , aynı kitapta A.B.Hanbel’in değerlendirmesine yer verilmiştir.A.B.Hanbel bu hadis için ’’Bu isnat münkerdir.’’ demiştir.(11)

Cerh-Tadil :
I.     محمد بن عبد الله بن حمدويه بن نعيم بن الحكم (Hakim Nisaburi) : Sika,hafız.
II.     خلف بن محمد بن إسماعيل (Half b. Muhammet el Kerabisi) : Makbul ravidir.
III.     حفص بن أحمد بن نصير بن الخطاب (Hafs b.Ahmet b.Nusayr) : Meçhul ravidir.
IV.     نصر بن يحيى (Nasr b. Yahya) : Meçhul ravidir.
V.     عيسى بن موسى (İsa Neccar) : İlim ehli, bu kişi hakkında farklı şeyler söylemiştir.İbn Hacer Takrib’te ’’Tedellüs’’ kelimesini kullanmıştır.Beyhaki zayıf derken,Müslim b. Haccac el Nisaburi makbul demiştir.
VI.     نوح بن مابنة ( Nuh b. Ebi Meryem) : Kezzab/yalancı ravidir.Ebu Hatim el Razi,Ebu Zur’a Razi,Nakkş,Ebu Abdullah Hakim,Nisaburi,Esbahani,Ebu Yala,Nesai,İbn Hacer,el Takrib.
VII.     زيد بن الحواري (Zeyd elAmiy) : Zayıftır. İbn Hacer,el Takrib.
VIII.     يزيد بن أبان (Yezin Rakkaşi) : Zayıftır.Ebu Ahmet el Hakim,Beyhaki bu kişinin adını el Kaza ve’l Kader’de zikretmiş ve bununla delil getirilmez,demiştir.Tirmizi , Sahihi’l Cami’de bu kişiyi zikredip zayıf demiştir.A.B.Hanbel de bu kişiden bir şey yazılmaz demiştir.İbn Hacer Metalibu Aliye’de zayıf demiştir.
IX.     أنس بن مالك الأنصاري (Enes b.Malik el Ensari) : Sahabidir.İbn Hibban bu kişi için Resulullah’ın hadimi,demiştir.
Sonuç : İsnat yönünden zayıftır.

Reğaib namazının delili (!)

ثُمَّ يُصَلِّي مَا بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ يَعْنِي لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً
’’…Sonra da Cuma gecesi olan o akşamla yatsı namazı arasında her kim 12 rekat namaz kılarsa…’’(Hadis bir sayfa kadar vardır,bir kısmını yazdık.)


İbn Hacer el Askalani bu kitabında konuyla ilgili olarak ’’Recep ayının faziletine dair hiç bir sahih hadis varid olmamıştır.Aynı şekilde bu ayın orucuyla ilgili olarak ve bu aydaki her hangi bir geceye has bir namaz hakkında hüccet olmaya elverişli sahih bir hadis yoktur…(12)

“Regaib namazı olarak bilinen ve Receb ayının ilk Cuma gecesi; akşam ile yatsı namazı arasında on iki rekat olarak kılınan bu namaz ile Şaban ayının ortasında yüz rekat olarak kılınan namaz, iki çirkin bid’attır.Bu namazların İhyau Ulumid’din’de (İraki,Tahric-i İhya,174,2.2,İraki de hadise mevzu demiştir.) geçiyor olması,o namazların var oluğuna delil değildir,bu rivayet batıldır.(13)

“Bu bid’atı (Regaib namazı) çıkarana ve icat edene Allah lanet etsin.Bu namaz, sapıklık ve bilgisizlik sayılan çirkin bidatlardandır.’’(14)

“…Regaib namazına gelince, bu namaz, Şaban ayının ortasında kılınan ve herkesçe bilinen namaz gibidir.Dolayısıyla bu iki namaz, çirkin ve dinde yerilen iki bidattır.Bu iki namaz hakkında rivayet olunan hadisler, uydurmadır.’’(15)

أَوَّلُ شَهْرِ رَمَضَانَ رَحْمَةٌ، وَأَوْسَطَهُ مَغْفِرَةٌ، وَآخِرُهُ عِتْقٌ مِنَ النَّار
’’ Ramazanın evveli rahmet,ortası mağfiret ve sonu da ateşten azat olmaktır.’’


Elbani bu hadis için münker/zayıf der ve sebep olarak da senette geçen bir raviyi işaret eder.Ayrıca A.B.Hanbel ve diğerlerinin de bu kişi için zayıf dediğini ilave eder.İbn Huzeyme’nin bu zayıflığın sebebini ’Onun hafızası kötü olduğu için onunla delil getirilmez.’ diye beyan ettiğini ifade eder.(16)

Cerh-Tadil :
Ukayli,Zuafau’l Kebir’de ravilerin sika olmadığını belirtmiştir.Nitekim سلام بن سليمان بن سوار (Sellam b.Sevvar) zayıf ravidir.İbn Hacer,Takrib.Ayrıca مسلمة بن الصلت (Mesleme b.Salt) Zayıf ravidir.Ebu Hatim el Razi.İbn Hacer Askalani,Telhisu’l Habir (3,1121)’de zayıf demiştir.Ebu Hatim el Razi,el Cerh ve’t Ta’dil (8,269)’de yukarıda geçen iki ravi için münker demiştir.

________________________
D-İ-P-N-O-T-L-A-R

1-Şevkani,Favaidi Mecmua fi’l ehadisi’l mevzua,kitabu’s siyam,2,s.92,251 numaralı hadis,tahkik; Allame şeyh Abdurrahman Muallimi,Mektebetu’l İslami,3.Baskı,1987
2- İmam Zerkeşi ,Tertibu’l Mevzuat , kitabu’s siyam,2,570 numaralı hadis,Daru kutubil ilmiyye,Beyrut,1.Baskı,1994
3-İbn Cevzi,Mevzuat minel ehadisi’l merfuat,s.544-545,Kitabu’s savm,Bap 2-Babu’n Neyh en Yukale Ramazan,Tahkik; Dr.Nurettin,1.Baskı,Mektebetu evza selef,1997
4-Elbani,Silsiletu’l ehadis zaife vel mevzua, 43 numaralı hadis,c.1, s.117,Mektebetü’l Mearif,Riyad,,1.Baskı,1992 // Prof.Dr.Kardavi’nin hadisin sıhhatine değinmeden yazısında kullanması ilgi çekicidir : http://www.qaradawi.net/component/content/article/19/1220.html
5- Şevkani,Favaidi Mecmua fi’l ehadisi’l mevzua,kitabu’s siyam, s.94,259 numaralı hadis,tahkik; Allame şeyh Abdurrahman Muallimi,Mektebetu’l İslami,3.Baskı,1987 ; Ayrıca bak. Hafız İraki,Tahrici İhya , 3,87.İraki tahricinde bu hadis için zayıf demiştir.
6-Elbani,Silsiletu’l ehadis zaife vel mevzua, 253 numaralı hadis,s.420,Mektebetü’l Mearif,Riyad,,1.Baskı,1992
7-Bu hadis hakkında ilim ehlinin sözleri :
I.     Nevevi,el Ezkar’da (274.sayfa) Bu hadisin Hilyetu’l Evliya’da geçtiğini ve zayıf isnatlı olduğunu söylemiştir.
II.     Zehebi,Mizanu’l İtidal’de (3,96) zayıf demiştir.
III.     Heysemi , Mecmeu’z Zevait’te (2,165), Bezzar’ın bu hadisi rivayet ettiğini ve bu hadisin senedinde yer alan Rakkad için Buhari’nin ’’Münker’’ dediğini yazmıştır.
IV.     Şafii Muhammed b. Ali b.Muhammed,Futuhat-ı Rabbaniyye’de (4,335) İbn Hacer el Askalani’den naklen ’’ Hafız dedi ki ,Ğarip hadistir,Bezzar ve Ebu Nuaym tahric etmiştir.’’
V.     Ahmet Şakir , Müsned için yazdığı Tahric’inde (Hadis numarası :2346,101-4/100) bu hadisin isnadı zayıf demiştir.
VI.     Şeyh Şuayb Arnavud,Müsned için yazdığı Tahric’te (Hadis numarası :2346,4/180) isnadı zayıf demiştir.
VII.     Dr.Amir Hasan Sabri Zevaid’de (s.198) isnadı zayıf demiştir.
Daha fazla bilgi ve kaynaklar için bak. İbn Hacer el Askalani,Tebyini’l Aceb,s.18-19
8-Acluni,Keşfu’l Hafa,c.2,1824 numaralı hadis,Daru’l Kütübü’l İlmiyye,1988
9-Aliyyül Kari,s.128,206 numaralı hadis,Mektebetu’l İslami,Haleb,1.Baskı,1969
10- Elbani,Silsiletu’l ehadis zaife vel mevzua, 4400 numaralı hadis,c.9, s.390,Mektebetü’l Mearif,Riyad,,1.Baskı,1992 ;Prof.Dr.Yusuf el Kardavi’de sahih değil,der.
11-Şuabul iman,Beyhaki,c.3,Hadis numarası : 3813,Daru’l Kütübi’l ilmiyye,1.Baskı,2000,Beyrut
12-İbn Hacer el Asklani,Tebyini’l Aceb,s.11,İbn Hacer bu kitabında Receb ayı ile ilgili hadisleri (38 hadis) tek tek sıralar.Tahkiki yapan ise hadislerin tahricini ve sıhhatiyle ilgili bilgileri serd eder.;Bu geceki namazı beyan eden başka bir rivayet daha vardır ;
فَمَا مِنْ أَحَدٍ يَصُومُ أَوَّلَ خَمِيسٍ مِنْ رَجَبٍ   ثُمَّ يُصَلِّي مَا بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ يَعْنِي لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً
’’Her kim Receb’in ilk perşembesini tutar,sonra cuma gecesi akşam ile yatsı arasında on iki rekat kılarsa…’’ (Hadis metninin tamamını yazmadık.)
Aliyyül Kari ,’’Muhaddislerin ittifakı ile bu hadis mevzudur,der.(Esrarul Merfua)
13-İmam Nevevi, el-Mecmu,c.3,s.548
14-Müslim şerhi,c.8,s.20
15-İbni Hacer el-Heysemi,el Fetâvâ’l-Fıkhiyyetu’l-Kubra,c.1,s.216
16- Elbani,Silsiletu’l ehadis zaife vel mevzua, 871 numaralı hadis,c.2, Mektebetü’l Mearif,Riyad,,1.Baskı,1992

 

Bir yanıt bırakın

Yorum yapmak için giriş yapmış olmalısınız.